Skip to Content

IN MEMORIAM HARRY PETERS (1945-2022)

Het zal in de winter van 1977 of het voorjaar van 1978 geweest zijn dat ik voor het eerst die filmzolder aan de Alkmaarse Corfstraat 15 betrad. Als broekie van 17 jaar, die net de overstap aan het maken was van de oorlogs- rampen- en andere sensaties naar de ‘betere film’ was ik halverwege dat jaar 1977, om precies te zijn vanaf nummer 99 (John Cassavetes’ A WOMAN UNDER THE INFLUENCE) klant bij de woensdagse Barrikade-avonden en dus klant bij Harry geworden. Nummer 100 van die onvolprezen Barrikade-filmreeks in de Harmonie was overigens de bij mijn weten allereerste integrale vertoning in Nederland van het 5 uur en 20 minuten durende meesterwerk NOVECENTO van Bernardo Bertolucci. Op de informatiestencils die Harry maakte stond steevast zijn naam en huisadres vermeld (kom daar nog eens om) en toen hij in die winter van 1977 een groot interview afstond aan het Noord-Hollands Dagblad besloot ik de stoute schoenen aan te trekken en contact op te nemen met deze kennelijk zeer benaderbare man. De rest is filmgeschiedenis, zou je bijna zeggen.

Die zolder was een waar walhalla van honderden ordners met knipsels, filmfoto’s en posters, voor mij een soort droom. Wie weleens bij het Geoffrey Donaldson Instituut is binnengelopen heeft kunnen constateren dat ik die droom zelf inmiddels ook redelijk heb gerealiseerd, overigens met medewerking van Harry wiens naar schatting 700 ordners maar ook zijn indrukwekkende verzameling verfilmde boeken en ruim veertig jaar filmfestivalcatalogi inmiddels een plek hebben gevonden in Noord-Scharwoude. ‘Alles ademt hier Film’ was het commentaar van Gerda toen ze eens met Harry langs kwam. En zo is het maar net.

Erg lang heb ik overigens niet van die Barrikade-voorstellingen kunnen profiteren (nog wel een retrospectief van 4 films van Luchino Visconti kunnen meepakken, iedere week een andere 35-mm kopie!) want najaar 1978 ging ik studeren en wonen in Amsterdam en daar kon je wekelijks je eigen Barrikade-programma samenstellen. Maar Harry werkte in die tijd in Amsterdam en zo kon het gebeuren dat ik rond lunchtijd met enige regelmaat naar de Oudezijds Achterburgwal fietste om hem daar te bezoeken. Ook in die grote vergaderruimte waar Harry’s bureau stond hingen tal van filmaffiches (Ferracci waren we toen allebei al gek op) en stond bovenop de kasten een jaloersmakende hoeveelheid videobanden met in blauwe/witte plastic opschriften de titels van films die ik graag eens wilde zien. Op een keer in 1981 vroeg Harry ‘Heb je tijd vanmiddag?’, hij wilde verder niet zeggen waarvoor. Tijd had ik en zo fietste ik achter Harry aan door het centrum van Amsterdam. Ik dacht dat ik zelf best snel fietste maar kon Harry nauwelijks bijbenen. We stopten bij het Tuschinski-theater waar die middag een voorvertoning was van Kubrick’s THE SHINING. Na de zeer nieuwsgierig makende trailer van de liftenlobby die langzaam vol bloed loopt die weken daarvoor al in de bioscopen te zien was geweest viel de film me eerlijk gezegd een beetje tegen maar daar ging het niet om, het was mijn eerste persvoorstelling!

In het najaar van 1981 deed Harry met wat andere mensen de programmering van de tweejaarlijkse Filmweek Arnhem. Onderdeel van die week was een tentoonstelling van originele ontwerpen voor filmaffiches van de Franse ontwerper René Ferracci in het Gemeentemuseum van Arnhem. Harry was in Parijs geweest en had de wat verlegen en bescheiden Fransman overgehaald voor het eerst in zijn leven mee te werken aan een expositie van zijn werk. Van mij leende Harry een aantal affiches die samen met die van hemzelf en anderen kwamen te hangen in de Arnhemse Bijenkorf. Ferracci was in Arnhem aanwezig is dus kon ik hem mijn exemplaar van het affiche van LA DENTELLIERE laten signeren, een fijne gebeurtenis in het leven van een jonge filmgek.

Een paar jaar later vroeg Harry mij om het Barrikade-stencil te schrijven voor het retrospectief dat hij in de Harmonie wilde houden van mijn favoriete Franse regisseur Bertrand Tavernier. Het zou de begeleiding vormen bij de voorstellingen met als nummers 403-406 (april/mei 1983) en Harry haalde voor dat retro onder andere mijn favoriete film LE JUGE ET L’ASSASSIN (1976) terug; het was een van mijn eerste publicaties over film.

Nog weer later ging Harry werken voor het Landelijk Ondersteuningsinstituut Kunstzinnige Vorming (LO/KV, ook toen al een mond vol) in Utrecht en werd een van zijn taken de hoofdredactie van FID; oftewel ‘de rode klapper’, een losbladig systeem dat alle in Nederland uitgebrachte films documenteerde. Nu zou je zeggen dat het de voorloper was van het jaarlijks verschijnende Jaarboek Film (waar Harry later ook een poot in had) maar dat uit het werk van de Katholieke Film Actie voortgekomen FID verscheen al sinds 1950 en is dus afgezien van tijdrovend krantenonderzoek (zelfs in tijden van Delpher kost dat veel tijd) ons makkelijk te raadplegen link met het verleden. Harry vroeg mij in 1985 om het team redacteuren te komen versterken en er zijn daarna jaren geweest (in die tijd was ik ook aan het afstuderen!) dat ik zeventig recensies schreef voor F.I.D.

Harry Peters, echtgenote Gerda en Peter Westervoorde

In die tijd ontmoeten we elkaar bij redactievergaderingen, persvoorstellingen, of aan het ontbijt in het pension van Eszter Walk Szegedy in Berlijn tijdens de Internationale Filmfestspiele. Ook werd er tijdens dat festival na de eerste film s ochtends uitgebreid geëvalueerd met Kaffee und Kuchen in warenhuis Wertheim aan de Kurfürstendamm. Harry kreeg het in die jaren steeds drukker met kinderfilms uitzoeken voor het Cinekid-festival; we staarden hem wel eens meewarig na wanneer hij met spoed in een achterafzaaltje de nieuwe Søren Kragh-Jacobsen moest gaan zien terwijl wij gewoon in het ZOO-Palast mochten genieten van SENSE AND SENSIBILITY. Harry leek in die tijd vaak aan de ene kant supergeconcentreerd en aan de andere kant half afwezig, alsof hij tegelijkertijd nog op twee andere borden aan het schaken was.

De laatste jaren kwamen Anneke en ik Harry tegen bij de Film en Literatuurcompetitie van Film by the Sea. Het was eerlijk gezegd een beetje langs me heen gegaan dat Harry die competitie al meer dan tien jaar samenstelde. Toen wij in 2013 in Noord-Scharwoude van start gingen met het Geoffrey Donaldson Instituut meldde Harry zich bij me met de vraag of dat instituut wellicht een goede plek zou zijn om zijn omvangrijke filmarchief onder te brengen. To sweeten the deal bood Harry aan om het archief bij te komen houden, wat je in filmtermen noemt an offer I could not refuse. En zo geschiedde het dat Harry een aantal jaar vast op zaterdag (nou ja, als er geen filmfestival of schaaktoernooi was waar hij dringender moest zijn) zat te archiveren in zijn eigen ordnerkamer die eerst MAGAZIJN heette. Ik heb er een sticker met HARRY’S boven geplakt want het is en blijft nu HARRY’S MAGAZIJN. Op die zaterdagochtenden dronken we koffie en namen we de stand in de wereld en vooral die van de film door. Enkele maanden geleden nam ik mijn schaakbord en stukken mee naar het GDI vast van plan om nu eindelijk eens een partij te spelen tegen Harry.

Daar is het er niet meer van gekomen, maar bij een van mijn bezoeken aan het hospice te Schoorl heb ik dat bord meegenomen en hebben we twee partijen geschaakt. In de eerste wist ik nog redelijk partij te geven maar moest ik uiteindelijk toch opgeven. Bij de tweede partij werd ik van het bord geveegd, zoals ik ook niet anders had verwacht.

Harry, bedankt voor bijna 45 jaar filmvriendschap, we gaan goed op je spullen passen.

Egbert Barten,
28 april – 23 mei 2022

ITALIAANSE FILMS

Door omstandigheden was onze directeur begin oktober niet in staat tijdens Verhalen Halen zijn verhaal over Italiaanse films te presenteren. We plaatsen het hierbij op de GDI-website, inclusief de door Marjolein Ansink uit onze collectie gefotografeerde posters en andere kleinoden. Zie onder Artikelen of klik hier.

Tentoonstelling Spraakmakende Filmmakers nog geopend tot 6 april, iedere maandag-, woensdag- en zaterdagmiddag van 14.00-17.00 uur.

Genomineerd voor de Louis Hartlooper Prijs

Het GDI-boek Tot de laatste akte!, geschreven door Barend de Voogd, is genomineerd voor de Louis Hartlooper Prijs voor de Beste Filmpublicatie 2018. Deze prijs wordt uitgereikt aan een persoon die het afgelopen jaar met een of meerdere publicaties een stimulerende bijdrage heeft geleverd aan het denken over cinema en aan de verdieping van de Nederlandse filmcultuur. De Louis Hartlooper Prijs voor de Beste Filmpublicatie wordt jaarlijks uitgereikt onder auspiciën van de Louis Hartlooper Stichting. Met de prijs hopen de initiatiefnemers het schrijven over film in Nederland onder de aandacht te brengen en waardering uit te spreken voor idealisme, moed, inzet en bevlogenheid. Een nationale filmcultuur is ondenkbaar zonder goede filmpublicaties. Zonder referenties, reflecties, onderzoek, inventarisaties en andere geschreven inzichten is er zelfs geen begin van filmcultuur.”

Tot de laatste akte! is voor €29,90 te koop in de winkel van het Geoffrey Donaldson Instituut of door overmaking van €33,90 op IBAN: NL28 RABO 0188 9547 75 tnv Geoffrey Donaldson Instituut, Noord-Scharwoude o.v.v. ‘Tot de laatste akte!’ en uw adres.

Zomeropening GDI

Het Geoffrey Donaldson Instituut is deze zomer open op maandag- en woensdagmiddag tussen 14.00 en 17.00. Voor een eventuele andere dag kunt u per e-mail overleggen.

Momenteel wordt hard gewerkt aan de najaarsprogrammering van de filmzaal; wij kunnen nu al verklappen dat wij op 22 december DE LANGE KORTE ALFRED HITCHCOCK NACHT zullen organiseren. Verder zal het vijfjarig bestaan van het instituut op 29 november a.s. niet onopgemerkt voorbij gaan.

Egbert met pop van Hitchcock

Anneke met the bird

Deze foto’s zijn gemaakt in Bodega, California (april j.l.), waar Hitchcock belangrijke buitenopnamen draaide van THE BIRDS (1963).

Oscarwinnares neemt eerste exemplaar ‘Tot de laatste akte!’ in ontvangst

Zaterdag 9 december ontvangt Oscarwinnares Cilia van Dijk uit handen van directeur Egbert Barten van het Geoffrey Donaldson Instituut (GDI) het eerste exemplaar van het boek ‘Tot de laatste akte!’. Het GDI in Noord-Scharwoude besteedt met de tentoonstelling en het boek aandacht aan bijzondere filmliefhebbers, particuliere verzamelaars van 16- en 35mm films. Cilia van Dijk is filmproducente van onder meer Anna & Bella van regisseur Borge Ring, in 1986 onderscheiden met de Academy Award voor de beste productie van een korte animatiefilm. Samen met haar echtgenoot animatiefilmer en veelvuldig winnaar van filmprijzen Gerrit van Dijk – overleden in 2012 – heeft zij een enorme collectie animatiefilms verzameld.

De gratis toegankelijke tentoonstelling ‘Tot de laatste akte!’ is maandag, woensdag en zaterdag open van 14.00 uur tot 17.00 uur. Het GDI is gesloten vanaf eerste kerstdag tot en met dinsdag 2 januari 2018. Het boek is voor € 29,90 (exclusief € 8,30 verzendkosten) te koop tijdens de openingstijden van het Donaldson Instituut of te bestellen via info@donaldsoninstituut.nl. Het GDI is gevestigd aan de Dorpsstraat 612 in Noord-Scharwoude. Het GDI is een particulier initiatief en bestaat zonder subsidie van de overheid.

Oudst bekende bewegende beelden van BroekerVeiling te zien in GDI

Woensdagavond 5 oktober is de unieke reportage ‘Veiling van kool in Noord-Holland’ uit 1944 te zien in het Geoffrey Donaldson Instituut (GDI) in Noord-Scharwoude. Het gaat om de laatste aflevering van Nederlandsch Nieuws van 2 september 1944 die te zien was in Nederlandse bioscopen. Het nieuwsitem is door het GDI vanaf brandbaar nitraatfilm gerestaureerd. Het gaat om de oudste bekende bewegende beelden van de BroekerVeiling.

gdihistorischefotobroekerveilingNaast het onderwerp de BroekerVeiling en het volledige oorlogsjournaal van de betreffende dag zijn er die avond ook twee andere recent door het GDI gerestaureerde films te zien. Het zijn de Amerikaanse komedie ‘An exciting honeymoon’ uit 1912 en de korte Nederlandse reclamefilm ‘Eau de Cologne Russe Me-Ko’ uit ongeveer 1920. Ook vertoont het GDI de curieuze korte speelfilm ‘Killer dog’ uit 1936 over een herdershond die de doodstraf kan krijgen. Filmhistoricus en directeur van het GDI Egbert Barten geeft voorafgaand aan de filmprojectie een inleiding over filmrestauratie.

Een toegangskaart kost tien euro. Reserveren is verplicht en kan via egbertbarten@donaldsoninstituut.nl of door tijdens de expositietijden een kaartje te kopen. Het GDI is gevestigd aan de Dorpsstraat 612 in Noord-Scharwoude en maandag, woensdag en zaterdag open van 14.00 uur tot 17.00 uur. Het GDI is een particulier initiatief en bestaat zonder subsidie van de overheid.

AUSTRALIA! DONALDSON INSTITUUT GESLOTEN VAN 19/1 TOT 1/3

Foto door:  John Gleeson Bron: http://cinematreasures.org/theaters/32257/photos/75312

Foto door: John Gleeson
Bron: http://cinematreasures.org/theaters/32257/photos/75312

Het Civic Theatre in Newcastle NSW werd in 1929 als bioscoop geopend als deel van een complex dat ook het stadhuis en een winkelcentrum omvatte. De jonge filmgek Geoffrey Donaldson (eveneens geboren in 1929) zal er ongetwijfeld wel eens een film hebben gezien. Het Donaldson Instituut is eind januari en in februari in Australië om gegevens boven water te brengen over de Australische jaren van de eminente filmhistoricus. In die tijd zal het instituut gesloten zijn.

Donaldson Instituut over film tot maart gesloten

Afgelopen weekend was de laatste dag van de tentoonstelling Star Wars: Collecting The Force. De gevarieerde verzameling Star Wars merchandise trok meer dan 450 bezoekers. Het Donaldson Instituut sluit de komende weken de deuren. Tijdens deze periode gaat directeur Egbert Barten in Australië op zoek naar sporen van de naamgever van het instituut Geoffrey Donaldson.

De tentoonstelling in het Donaldson Instituut van historische merchandise van Star Wars trok fans uit hele land naar Noord-Scharwoude. De verzameling gaf aandacht aan een andere belangrijke kant van de succesvolle films van de serie Star Wars. De films en de merchandise droegen bij aan de voortdurende populariteit van het fenomeen Star Wars. Zaterdagmiddag 19 december kwam als extra activiteit ‘Licenced Lucasfilm Artist’ illustrator Patrick Schoenmaker op verzoek van bezoekers geliefde figuren uit het Star Wars universum tekenen en schilderen. De vraag was groter dan de beschikbare tijd.

Het Donaldson Instituut is de komende periode bezig met de voorbereidingen voor een gratis toegankelijke tentoonstelling over Laurel en Hardy die vanaf augustus is te bezoeken. Vanaf maart is bezoek aan het Donaldson Instituut zonder afspraak weer elke woensdag- en vrijdagmiddag mogelijk. Het is dan tot in de zomervakantie mogelijk een tentoonstelling van recente aanwinsten gratis te bekijken of onderzoek te doen naar de geschiedenis van film.
Het Geoffrey Donaldson Instituut is gevestigd aan de Dorpsstraat 612 in Noord-Scharwoude.

Recente aanwinsten en vondsten

Te zien van 18 april tot 18 juli 2015

Recente aanwinsten en vondsten

Aan de muur / in de zaal:

Bert Haanstra, Zelfportret met Nita, 1944. schenking Fam.Haanstra, nov.2013.

2 Art Deco stoelen uit het Rotterdamse Colosseum Theater.
schenking Tjitte de Vries en Ati Mul, Rotterdam, 2014.

Toonder Studios/Houwer Film; 2 ontwerpen en cells voor ALS JE BEGRIJPT WAT IK BEDOEL (1982). schenking Emmy en Ronald Rosbeek, nov. 2013

Banner THE TWO FACES OF JANUARY (2014).
schenking David/Cineworld Beverwijk, 2014.

Door de RVD afgekeurd affiche Nederlands Filmfestival 1985 (ontwerp Joost Veerkamp). Schenking Bram Reijnhoudt, april 2015.

Glamour-portret Dorothy Lamour ca. 1945, afkomstig uit een Belgische cinema
aankoop december 2013.

Portret van een portier van een onbekende Cinema Palace, ca. 1940
aankoop december 2013.

Bert Haanstra, [g.t.] Twee Javaanse Poppen, 1941 bruikleen fam Beek, Uitgeest.

Bert Haanstra, Stilleven met Masker van Nefertete, 1943.
bruikleen familie Laret, Rijswijk

stills DE EEUWIGE LES (Gerard Rutten, 1940) – zie bijschrift – schenking Peter Westervoorde, Aerdenhout, 2014.

Cinetechnic (= Debrie) 16-mm projector, op locatie gebruikt door de Landmacht Filmdienst het Nederlandse leger. schenking familie Feldberg, Spanbroek, 2014.

Filmdoek in gebruik geweest bij de reisbioscoop van Gerrit Hart (een van de latere exploitanten van het Tivoli Theater te Noord-Scharwoude). Met fotokopieën van Gerrit Hart voor het doek (ca. 1925) en een fotokopie van de Eerste Langedijker Bioscoop. Rechts met witte pet Gerrit Hart en daarnaast zijn echtgenote, ca. 1929. schenking fam. Kemmink-Hart, Hoorn, nov. 2013.

Moviola (in Amerika werden op deze machines films gemonteerd), ca. 1950
aankoop december 2013.

vitrine 1

Een keuze uit de correspondentie tussen de filmhistorici Geoffrey Donaldson en Dr. Kathinka Dittrich, december 1980 – april 2002. Het GDI kreeg bij de opening van het instituut van mevrouw Dittrich (die het eerste exemplaar van ons boek Geoffrey Donaldson Een Leven voor de Film ontving) de verzamelde correspondentie; 2 volle ordners.
schenking Kathinka Dittrich, november 2013.

DSC_0618

vitrine 2

2 foto´s van het bedrijfsuitje van City Film naar de set van A BRIDGE TOO FAR (zomer 1976). Op de foto’s onder andere producent Joseph E. Levine.

Belgisch affiche A CHUMP AT OXFORD (film van 1940, affiche vermoedelijk uit de jaren 50

Foto van de Nederlandse première van HOCHZEITSNACHT IM PARADIES (Geza von Bolvary, BRD, 1950, Nederlandse titel ‘HUWELIJKSWALS’), vermoedelijk in het City Theater te Amsterdam in mei of juni 1951. v.l.n.r. André Dresscher (Express Film), Johannes Heesters, [onbekend, vrm directie City Theater] en Mijndert van Veenhuisen (City Film), vader van de schenker.
schenking Dhr. M. van Veenhuijsen, Oudkarspel (november 2014)

vitrine 3

Kinamo 35-mm camera, ca. 1922. Met dit type camera filmde Joris Ivens DE BRUG (1928) en Rudi Hornecker HONGER! (1945)

Blikje voor Gevaert Gevapan 35-mm negatief film
beiden schenking B.P.Wijnberg, Haarlem, 2014
2 bedankkaartjes van filmcriticus/tekenaar L.J.Jordaan (1885-1980), 1976.
schenking J.A.Frenkel, Rotterdam, 2014

Toegangskaart KRO-Studio voor TV-filmkwis Voor een Briefkaart op de Eerste Rang, voor opnamedag 19.7.1979 (de oprichter van het GDI deed toen mee aan deze kwis)
schenking Marieke Neesen, Oudkarspel
Plaatsnummersysteem Boon van Cinema Du Midi Den Haag, ca. 1975.
schenking Familie Rosbeek, Rijswijk
DSC_0615

vitrine 4

Reel bands worden in de VS gebruikt om akten vast te zetten zonder plakband. Hier wat ongebruikte reel bands, en 1 gebruikte van de MGM/Ernst Lubitsch film NINOTCHKA (1940)
schenking Bob Leader, Seattle USA en Henk de Smidt, Castricum
Knipsels NEW YORK NEW YORK (Martin Scorcese, 1977). Het GDI verwierf onlangs een Nederlandse ondertitelde 35-mm kopie van deze beroemde film met Robert de Niro en Liza Minelli.
schenking Kees en Hermine Pel, Westzaan
 
Projectie-rapport BEGRIJPT U NU WAAROM IK HUIL? (Louis van Gasteren, 1966), gevonden in het 35-mm filmblik met de eerste akte van de film. Het GDI verwierf onlangs een 35-mm kopie van deze beroemde film over Professor Bastiaans en zijn omstreden  behandelingswijze van oorlogstrauma’s met gebruik van LSD. Anonieme schenking, 2014.

Vitrine 5

‘De Chimp “Wouter” ‘, tekening van Bert Haanstra (datum onbekend, ca. 1990)
Aankoop 2014

Bert Haanstra, ‘Twintig Portretten. Een Therapie’, met een opdracht aan collega-filmmaker Jan Vrijman.
Aankoop 2014

Vitrine 6

Een grote schenking was de filmische nalatenschap van Prof.Dr. Nico J. Brederoo (1942-2000), de eerste hoogleraar in de filmgeschiedenis van Nederland. De collectie omvat ca. 6000 videobanden met films en filmprogramma’s, apparatuur (Video 2000, VHS en S-VHS) om te viewen, en daarnaast 30 verhuisdozen met vakliteratuur. Hier een keuze uit de boeken en brochures; o.a. de 1ste  druk van Thomas Leeflangs boek over Leni Riefenstahl met een opdracht van de schrijver die colleges had bijgewoond van Brederoo. Verder een In Memoriam over Nico van zijn collega Bert Hogenkamp.
schenking Henk Boelman Kranenburg, Scheveningen, voorjaar 2014.

Vitrine 7

Een fraaie schenking was eveneens een 15-tal dozen met boeken uit de persoonlijke bibliotheek van Filmmuseum-directeur Jan de Vaal (1922-2002). In deze vitrine en paar bijzondere boeken en brochures. Onder andere een door Tjitte de Vries en Ati Mul gesigneerd exemplaar van hun boek over poppenfilmmaker Joop Geesink.
Schenking Tineke de Vaal, Oisterwijk (december 2013)

Foto’s DE EEUWIGE LES (Gerard Rutten, 1940 – onvoltooid)

Deze interessante schenking van 7 foto’s (we tonen er hier 5) gemaakt door atelier Merkelbach laat zien dat de – onvoltooide – Rembrandt-film van Gerard Rutten groots werd opgezet. Niet alleen werden de Cinetone-studio’s in Duivendrecht ervoor afgehuurd, ook werden bekende acteurs als Jules Verstraete (als Rembrandt) gecontracteerd. Doordat de Nederlandse filmstudio’s enkele maanden later in Duitse handen kwamen bleef Ruttens Rembrandt-film onvoltooid (wel kwam er in 1942 in dezelfde studio’s een andere, Duitse Rembrandt-film gereed). Beelden uit Ruttens film werden na de oorlog gebruikt in de curieuze documentaire REMBRANDT IN DE SCHUILKELDER (1946). Op dit moment is er in het Amsterdamse Stedelijk Museum een tentoonstelling waar deze filmplannen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog ook voorbij komen. De foto’s van DE EEUWIGE LES werden aan het GDI geschonken door Peter Westervoorde, Aerdenhout, 2014.

Foto’s nieuwe aanwinsten

Enkele foto’s van de nieuwe aanwinsten:

DSC_0622DSC_0621DSC_0614